GỬI 500 ANH EM
Đã lâu lắm rồi Trung chân nhân [phải nói rõ thế bởi Vovinam Thanh Xuân quá nhiều Trung, và Chung] không có gì muốn nói với anh em.
Dạo gần đây nhân việc đi Pha Luông, có mấy ý muốn tâm sự cùng anh em thế này.
1. Về việc đi chơi
Có lẽ một thứ đặc thù nhất của Thanh Xuân là đi chơi. Ít câu lạc bộ nào lại hay tổ chức các buổi ngoại khóa như Thanh Xuân. Cái chơi của Vovinam Thanh Xuân cũng không như ở các club khác.
Cái lợi của việc này là mọi người có cơ hội hiểu sâu sắc thêm về nhau. Vì trong những buổi đi như vậy, chúng ta mới có cớ để bộc lộ con người cá nhân, những tính cách riêng tư, cả những thứ hay ho lẫn khó chịu, chúng ta học dần cách chấp nhận người khác cũng như được người khác chấp nhận mình. Chỉ sinh hoạt ở thời gian chính khóa trong những buổi tập thì rất ít ỏi, không có mấy cơ hội để thâm nhập vào thế giới riêng tư của nhau. Đó cũng là một lý do khiến tình cảm của các anh chị em trong Vovinam Thanh Xuân được gắn bó mật thiết hơn, gần gũi đời thường hơn. Dù rằng việc này cũng có mặt trái của nó: khi chưa tìm ra cách chấp nhận được người khác, nhất là những mặt tối ở nhân cách, kiểu ứng xử hay thói sinh hoạt của họ, chúng ta nảy sinh những ấm ức, những cảm xúc tiêu cực. Hơn nữa, việc này cũng đem lại thêm một hiện tượng hai mặt: Vovinam Thanh Xuân dần thành câu lạc bộ tình yêu với đủ mọi cung bậc cả tiêu lẫn tích cực của nó.
Cái chơi ở Vovinam Thanh Xuân nó không dần tha hóa đi thành thứ chơi bời truy hoan tầm thường, là bởi người dẫn đạo tinh thần của Vovinam Thanh Xuân cũng như những đệ tử lớn trong club luôn làm gương. Việc đi không chỉ là chơi, mà còn là việc học: học chia sẻ, học chấp nhận, học lẫn nhau, học trải nghiệm cuộc sống. Suy cho cùng, cái tinh thần của người đứng đầu nó rất hệ trọng. Vì nó mà cả tập thể có thể sa sút tha hóa; cũng vì nó mà tập thể có thể giữ vững được tinh thần và phong thái bất kể trong tình huống nào. Từ trên xuống dưới nếu ai cũng giữ được cái mạch tinh thần và khí phách cốt yếu thì tập thể sẽ luôn vững mạnh. Nhưng trong mấy năm trở lại đây điều này dần phai nhạt đi trong Vovinam Thanh Xuân. Có thể trong thời gian tới, mỗi cá nhân trong Vovinam Thanh Xuân sẽ ý thức cao hơn về việc này, để khôi phục lại tính kỉ luật và khí phách võ đạo của club, như trước đây, khi còn những người tập cũ, vốn có ý thức kỉ luật, chịu khó rèn luyện và có tinh thần chăm lo cho nhau rất cao.
2. Về việc rèn luyện
Việc chơi ở Vovinam Thanh Xuân là việc rèn luyện. Tuy không quá khắt khe và nghiệt ngã để đến mức việc này làm mất đi tinh thần thoải mái và phóng khoáng của vui chơi, nhưng khi mỗi cá nhân đều có cá tính mạnh và tinh thần độc lập cao, luôn ý thức rèn luyện để trưởng thành, thì việc chơi không thành ra quá dễ dãi, mà việc rèn luyện cũng không thành quá khắt khe. Việc rèn luyện ở một tập thể đặc biệt như Vovinam Thanh Xuân giúp người ta nhận ra một điều thú vị này: sức mạnh siêu nhiên khi được sống trong một tập thể đặc biệt – khi ở trong những tình cảnh khó khăn vô cùng, mà nếu chỉ có một mình, người ta dễ dàng bỏ cuộc và luôn nghĩ là không thể vượt qua nổi, nhưng nếu ở trong Vovinam Thanh Xuân, sau khi đã vượt qua rồi, người ta thấy nó cũng không quá khó như họ từng sợ, thậm chí chẳng hiểu bằng cách nào mà mọi việc đã xong xuôi.
Việc có được sức mạnh từ tinh thần tập thể như vậy cần người ta phải cùng chung chí hướng, hay chung về giá trị sống. Bất cứ một tập thể hay cộng đồng người nào, muốn vững mạnh thì đều phải có một điểm qui chiếu chung như vậy, dù đó là một niềm tin (như các tổ chức tôn giáo), một hệ giá trị (như các tổ chức xã hội) hay một mệnh lệnh (như tổ chức quân sự)…
Vovinam Thanh Xuân có đủ loại người, đủ mọi ngành nghề, đủ tài năng và cũng đủ các loại tật xấu. Nhưng chúng ta tụ họp lại vì mong muốn được tìm thấy bản thân mình và học cách chung sống với đủ loại người trong một bầu không khí sống trọng nghĩa khí, tình cảm và hướng đến sự tu dưỡng tinh thần, trí tuệ, khi ngoài kia xã hội đang tôn vinh những giá trị vật chất và thôi thúc con người đấu đá dẫm đạp lên nhau để khẳng định bản thân. Chúng ta thấy lạc loài, và chúng ta tìm thấy những đồng loại khi chúng ta tới Vovinam Thanh Xuân. Có lẽ đó là cảm nhận của nhiều bạn. Những ai tha hóa dần theo dòng đời thì tự nhiên sẽ rời xa, những ai vẫn luôn giữ vững tinh thần sống hướng tới những giá trị nhân văn thì sẽ tự nhiên ở lại, hoặc tìm về.
3. Về tinh thần tập thể
Tinh thần tập thể trong Vovinam Thanh Xuân ngày càng yếu kém dần. Như nhiều bạn đã chia sẻ trong bài viết sau chuyến đi Pha Luông, những việc đơn giản như dừng lại chờ nhau, hỗ trợ nhau… cũng khiến một số bạn thấy khó chịu. Ấy là các bạn đang hành xử như bao đoàn phượt không có văn hóa đồng đội khác. Rồi chia bè kết nhóm, việc bất đồng mâu thuẫn với nhau… Chúng ta không tránh né những mâu thuẫn, nhưng sau tất cả là để hướng tới hòa giải và chấp nhận nhau, chứ không phải ghen tức bực bội với nhau. Khi tự mình tách ra khỏi đoàn (cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng) là khi các bạn đang đánh mất đi tinh thần của Vovinam Thanh Xuân. Chúng ta có thể gọi việc đi xa của chúng ta là đi phượt, đi bụi, đi rèn luyện… là gì cũng được. Cái quan trọng là tinh thần tập thể chứ không ở cái tên gọi.
Còn gì vui và ý nghĩa khi các bạn cậy khỏe đi trước, thỏa xong ham muốn của mình rồi thì về trước, xuống trước, lo việc của mình? Chúng ta đi trong tập thể là để học hỏi, từ những thứ lặt vặt cho đến những thứ to tát khác. Khi còn trẻ trâu các bạn sẽ thấy học võ là học để mạnh hơn, áp đảo kẻ khác; khi trưởng thành hơn các bạn sẽ thấy, học võ, cái khó hơn cả là học cách giúp đỡ kẻ khác, học cách khuất phục kẻ khác để kẻ đó tâm phục khẩu phục chứ không phải để tiêu diệt địch thủ. Học cách sống với người khác, cả với người hơn mình và kém hơn mình, ấy mới là học cách chung sống và trưởng thành. Khó chịu với việc ấy, không muốn người khác làm vướng bận chân mình, thì đi làm gì?
Khi đã đi theo đoàn, phân từng nhóm một, thì mỗi cá nhân hãy chú ý tuân thủ mệnh lệnh của trưởng nhóm, trưởng đoàn. Đừng tự tiện theo ý riêng, cũng đừng khó chịu khi phải nghe lệnh người khác. Có thể các bạn tự lo được cho bản thân, nhưng sẽ gây ảnh hưởng tới các thành viên khác. Sinh hoạt đoàn thể nó cần sự tuân thủ mệnh lệnh vô điều kiện này. Những tồn tại hoặc không vừa ý có thể góp ý sau chuyến đi. Nhưng trong lúc đi thì mọi xích mích cá nhân phải tạm gác qua.
4. Về việc đọc sách
Việc đọc sách là một việc hệ trọng.
Người đứng đầu Vovinam Thanh Xuân cũng là người rất chịu khó đọc và suy nghiệm.
Sự vui chơi hay đi rèn luyện sẽ trở nên nhàm chán xơ cứng dần, nếu người đi không có gì để suy tư, chiêm nghiệm. Đọc sách giúp chúng ta có chất liệu trừu tượng, thứ mà mỗi khi đi chơi ta có thể dùng nó để lọc qua lớp màng trải nghiệm thực tế. Chỉ có chất liệu thô từ trải nghiệm thực tế hoặc chỉ có kiến thức trừu tượng sách vở đều không giúp người ta thu được lợi lạc lớn nhất từ việc đi. Đọc + Đi = chiêm nghiệm --> có thứ muốn nói, muốn viết.
Mỗi người mỗi ngành nghề, mỗi sở thích. Cái sự đa dạng ấy vốn từ xưa đến nay vẫn thế, trong Vovinam Thanh Xuân. Nhưng những thứ ấy không có gì ngăn cản các bạn đọc sách. Những ai có đầu óc triết lý, hoặc thiên về các ngành KHXH thì có thể chia sẻ và tìm đọc những sách về triết lý, tâm lý, tôn giáo… những ai làm về kĩ thuật hoặc KHTN thì có thể thử đọc những sách học làm người, những sách bàn về cách sống hoặc những kĩ năng xã hội khác. Các bạn có thể tìm đọc những sách học làm người của các bậc học giả uyên thâm như Nguyễn Duy Cần, Nguyễn Hiến Lê…
Các bạn mê Phật học hoặc triết lý hãy thử tìm đọc những tác giả Việt Nam viết về Phật giáo, như Nguyễn Duy Cần, Trần Trọng Kim. Ai quen đọc văn phong hơi cổ một chút có thể tìm đọc những cuốn như “Một cơn gió bụi” – tự truyện của cụ Trần Trọng Kim, các bạn sẽ thấy được cốt cách và trí tuệ của một bậc đại Nho rất uyên thâm và thú vị. Lứa tuổi trẻ của các bạn đúng ra là khoảng thời gian quí giá nhất, là quãng đời băn khoăn về lẽ sống, là đoạn đường trăn trở đi tìm lối đi cho riêng mình, tìm ra bản sắc của mình để xác định chí hướng sống. Những thanh thiếu niên Sài Gòn trước 1975 – thời đất nước loạn lạc tang thương, họ vô cùng ham thích tìm đọc những tác phẩm văn-triết Hiện Sinh. Thời nay chẳng còn thấy mấy thanh thiếu niên tìm đọc những thứ ấy nữa. Những bạn trẻ tâm tính vô tư không thích triết lý thì có thể tìm đọc những tác phẩm thiếu nhi thú vị như “Hoàng Tử Bé” của Saint Exupery chẳng hạn, và các bạn sẽ dần biết rằng, S. Exupery rất mê đọc Nietzsche – 1 triết gia vô cùng nổi tiếng. Ấy là vài gợi ý lặt vặt cho việc đọc sách. Chẳng phải bản thân tôi mê sách mà tôi xui các bạn như vậy. Đọc như một con mọt hoặc chỉ cắm đầu sống mà không đọc hay suy nghiệm: cả hai thứ đó đều xa lạ với tôi. Đọc sách là một hành vi văn minh giúp chúng ta tiến hóa hơn chất người trong chúng ta, và hiểu hơn phần con trong chính mình.
Chúng ta có thể mày mò tìm đọc và chia sẻ với nhau, thì dọc đường đi khắp đất nước này, chúng ta mới có thứ để cảm ứng với đời thường, để rung động và đồng cảm với nhau. Đọc sách lâu dần các bạn sẽ dần thấy, trái đất này vốn nhỏ và tròn, mọi thứ đều gắn bó với nhau trong một mạng lưới khăng khít. Không đọc thì chúng ta sẽ lười tư duy, và sẽ chẳng bao giờ có được sự độc lập về tư tưởng, do đó sẽ dễ bị ngả theo những xu hướng khác nhau, chịu ảnh hưởng từ người khác chứ không có được bản lĩnh và chính kiến của riêng mình. Khi chăm đọc và nâng cao tư duy được rồi, các bạn sẽ thấy, việc viết cảm nhận sau mỗi chuyến đi là một thứ các bạn thích thú vô cùng, chứ không phải là thứ bị bắt ép, là thứ mà ngồi mãi chẳng biết viết gì.
5. Về những mặt trái
Những năm gần đây Vovinam Thanh Xuân ngày càng có nhiều vấn đề hơn. Tinh thần kỉ luật không còn cao nữa, nhiều thành viên mới gia nhập còn trẻ, cứ vô tư sống quá hồn nhiên và mỗi người theo thói sống vốn đã quen xưa nay trong gia đình hay trong các đoàn thể khác, mà không quan tâm đến việc rèn luyện. Tôi nói ra một vài điều nhỏ để mọi người tự xét lại xem. Khi những việc này được chấn chỉnh, thì những chuyến đi xa của chúng ta sẽ an toàn, vui vẻ và ý nghĩa hơn rất nhiều:
– Đi xa bằng xe máy: việc đi xa bằng phương tiện xe máy có rất nhiều rủi ro, nên cần chú ý mấy điều sau:
+ Người đi trước cần chú ý đến đoàn đi sau. Ngoài liên lạc bằng bộ đàm để nắm tình hình thì thỉnh thoảng cần chú ý gương chiếu hậu để biết xem anh em ở sau ra sao. Tinh thần cứ cắm mặt thẳng tiến không cần biết ở sau ra sao là tinh thần phổ biến ở nhiều anh em.
+ Những người đi ở khoảng giữa cũng cần có ý thức bám đoàn, giữ khoảng cách xe trước xe sau từ 5 – 10 m để tiện xử lý gấp những lúc bất trắc nhưng vẫn luôn bám sát xe trước. Đừng vì ham ngắm cảnh hay trò chuyện với người ôm ngồi sau mà mất dấu đoàn. Đi trong thành phố thì cần để mắt quan sát, sao cho ở những chỗ nhạy cảm như đèn xanh đèn đỏ hay các ngã rẽ không bị mất dấu nhau. Khi bị lạc hẳn dấu của đoàn thì tự mình hỏi đường để xác định vị trí và hướng đi, tự đuổi theo đoàn. Bởi vậy nên trước mỗi chuyến đi cần ghi nhớ cung đường và những địa điểm chính, để lỡ bị lạc hẳn dấu thì tự hỏi lấy đường.
+ Những người đi chốt đoàn thường là những người mang bộ đàm, lanh lợi, có kinh nghiệm và ý thức kỉ luật cao, có thể xử lý được những bất trắc dọc đường như anh em đi trước bị tai nạn, gặp rắc rối với những người đi đường, hoặc lơ đãng. Khi bị người đi chốt đoàn nhắc nhở là hãy bám đoàn thì những thành viên khác đừng tự ái, mà hãy tuân thủ. Kỉ luật đi đứng như vậy là thứ giữ an toàn cho chúng ta.
+ Trước mỗi chuyến đi xa, thầy Xuân hoặc các anh em quen đi đường trường sẽ nhắc nhở kinh nghiệm đi xa, các bạn chớ chủ quan, hãy nghe và ghi nhớ để dần tăng được kinh nghiệm bản thân. Ví dụ những điều nhỏ nhặt sau đây rất quan trọng: chú ý giữ khoảng cách giữa các xe, giữ tốc độ đều đều, không vượt nếu không có việc gì cần/ không vượt khi tầm nhìn bị che khuất, chú ý khi vào cua, chú ý xi nhan và đèn mỗi khi gặp đoạn đường sương mù, đồ đạc ba lô khi đi xa cần gọn gàng để không vướng mắc vào bánh xe, dễ gây tai nạn…
– Ý thức khi ghé thăm gia đình các thành viên trong câu lạc bộ: điều này các bạn nữ cần lưu ý nhiều hơn. Việc nội trợ sẽ tùy theo tình hình thực tế. Ở những nhà nào gia cảnh khó khăn, chúng ta sẽ góp tiền để tránh gây phiền cho gia chủ; ở những nhà khá giả có thể mời câu lạc bộ chúng ta thì chúng ta cần có lời cảm ơn. Cái ấy là cái tình cái nghĩa, cái ý thức ứng xử. Nó rèn cho chúng ta biết cách sống hòa ái hơn trong những tình huống sau này.
Nói thêm về việc đi Pha Luông vừa rồi, khi các bạn về nhà Trung Chân Nhân, nhiều bạn muốn mua Cam, nhiều bạn không đi nhưng gọi điện nhờ vả các bạn đi tìm mua Cam cho… cái ấy là chuyện bình thường, nhưng các bạn cần chú ý việc ứng xử. Trung Chân Nhân vốn không quen việc mua bán tiền nong, mẹ Trung Chân Nhân cũng không đủ sức tặng Cam cho cả đoàn hơn 50 người được, vả lại bà cũng không có tính toán gì chuyện buôn bán ở đây. Nhưng nếu các bạn biết ý hơn, các bạn có thể cử đại diện, hỏi ý của mẹ Trung Chân Nhân, để bà để Cam lại cho các bạn theo giá vừa phải, hoặc gợi ý những chỗ mua Cam chất lượng khác. Những chuyện tế nhị như vậy là những lúc cần đến sự tinh tế và khéo léo trong ứng xử, nhất là về phía các bạn nữ. Sau này chúng ta sẽ còn ghé thăm nhiều gia đình các thành viên khác, cũng sẽ có những việc tương tự.
– Nam nữ cùng chia sẻ những việc chung. Những khi dừng chân nghỉ, việc nấu nướng dọn dẹp thường do các bạn nữ đảm nhiệm, nhưng các bạn nam cũng nên hỗ trợ. Dù các bạn nam thường phải lái xe đường dài mệt mỏi, nhưng thực tế chúng ta vẫn có thể hỗ trợ các bạn nữ. Việc làm chung như thế an ủi phái nữ rất nhiều, và khiến cho tập thể vui khỏe hơn. Đôi khi giá trị tinh thần là chính, chứ mỗi người một tay việc chẳng mấy mà xong, và cũng có khi quân số quá đông không cần đến nhiều người. Những khi ấy các bạn rảnh rang có thể thu xếp chỗ nghỉ, hoặc chuẩn bị lại những đồ đạc cá nhân, đọc sách. Mỗi lần đi xa với Vovinam Thanh Xuân là mỗi lần được vui sống với tập thể, được có cơ hội chiêm nghiệm suy tư, chúng ta không nên phí phạm nó, dùng thời gian vô bổ như những đoàn phượt khác, đi chỉ truy cầu sự vui vẻ tầm thường.
6. Về đường đời của mỗi anh em
Vovinam Thanh Xuân như một nơi tụ họp cho những ai còn có điều kiện tham dự, và sẽ là nơi trở về cho những ai bận bịu chuyện đời hay việc người mà nhất thời phải đi xa. Đường đời mỗi người mỗi khác, thành công hay thất bại chúng ta đều có thể tìm về chia sẻ với nhau. Vovinam Thanh Xuân là nơi để chiêm nghiệm mọi thứ có thể xảy ra trong cuộc đời vốn thường đi những bước bất ngờ này. Ở đây chúng ta không chỉ trọng người thành công mà chê bai kẻ thất bại. Ở đây mọi ranh giới được xóa nhóa, nhưng không thành ra dễ dãi hay cá mè một lứa. Ở đây chúng ta được sống với mọi cung bậc của đời mình, mọi thăng trầm lên voi xuống chó mà đời và người mang lại cho ta, ở đây chúng ta không trọng giàu khinh nghèo, không ghanh nhau tài năng hay tị nạnh nhau sự ưu ái. Người đứng đầu Vovinam Thanh Xuân và những đại đệ tử luôn giữ tinh thần trân trọng với mọi người, miễn là người đó có ý thức rèn luyện cao để tiến hóa ngày một bản lĩnh hơn. Chúng ta chỉ trách mọc sự lười biếng vô trách nhiệm.
Có khi, những thăng trầm trong đường đời, ta chẳng chia sẻ được với ai, dù đó là bạn bè thân thiết, cha mẹ anh em, hay thầy cô, ông chủ. Đến Vovinam Thanh Xuân, chúng ta được chia sẻ những thứ ấy. Cho nên, cái tinh thần rèn luyện ở đây là thứ võ đạo nói chung, không hạn hẹp trong môn Vovinam. Và cái võ đạo ấy là thứ đạo sống, chứ không chỉ là cái đạo riêng trong võ. Đường đời các anh em, mỗi người một ngả, cứ mặc sức mà đi, chỉ cần giữ được cái đạo sống ấy cho chuẩn chỉnh.